۱۳۸۸ شهریور ۱۰, سه‌شنبه

هستی تو چه یک پهلو ویک دنده آکبلای

پس از آنکه تب وتاب وشور وهیجان انقلاب مشروطیت به پایان رسید، مردم منتظر ثمره انقلاب شدند ولی روز به روز کشمکش و اختلاف شاه و مجلس بیشتر می شد. در این فضای مه آلود علی اکبر دهخدا شعر طنز زیر را می سراید:
مردود خدا رانده هر بنده آکبلای / از دلقک معروف نماینده آکبلای
با شوخی وبا مسخره و خنده آکبلای / نه از مرده گذشتی ونه از زنده آکبلای
هستی تو چه یک پهلو و یک دنده آکبلای
نه بیم ز کف بین و نه جن گیر و نه رمال /نه خوف ز درویش و نه از جذبه و از حال
نه ترس ز تکفیر ونه از پشتو شاپشال /مشکل ببری گور سر زنده آکبلای
هستی تو چه یک پهلو و یک دنده آکبلای
از گرسنگی مرد رعیت به جهنم / ور نیست در این قوم معیت به جهنم
تریاک برید عرق حمیت به جهنم / خوش باش تو با مطرب و سازنده آکبلای
هستی تو چه یک پهلو ویک دنده آکبلای

ما می گذریم زین جهان در همه حال

سالها قبل در اواخر جنگ عراق و ایران وقتی پشت سر هم خبر شهادت محمدصالحی- منصور رحمانی وحمید رضا ابوالحسنی و.... را می شنیدم، دیگر رمقی برای ماندن در این زندان دنیا نداشتم.روزی به کتاب ملای رومی پناه بردم واین ابیات آمد:
کشتی چو بدریای کران می گذرد
می پندارد که نیستان می گذرد
ما می گذریم زین جهان در همه حال
می پنداریم کاین جهان می گذرد

نیست مرگ جانگدازش باور من

وقتی برای آخرین بار، بهمراه آقای فریدون ناصری به عیادت آقای مهدی خالدی موسیقی دان رفتیم در کنار تختخوابش نشستیم، دیگر حتی با میکروفن دستی که پس از عمل جراحی سرطان گلویش بکار می برد هم نمی توانست صحبت کند وتنها بر روی کاغذ نوشت بهشت زهرا و هر سه نفرمان در سکوتی غم انگیز فرو رفتیم . و چندی بعدبرای همیشه از کنار ما رفت و آرام گرفت.
نواب صفا شاعر وترانه سرای معاصر ضمن بیان خاطره بالا می نویسد پس از رفتن او غزل زیر را در رثای او سرودم:
خالدی ای یار من ای یاور من / رفتی ای جان برادر از بر من
گر هنر جامهء سیه پوشید بر تن / غافلی از آنچه آمد بر سر من
ریخت در هم گر طبیعت پیکرت را / شد شکسته زین جدائی پیکر من
گر ترانه چشمه اش خشکید بی تو / اینزمان بنگر بچشمان تر من
درهوای ذوق تو پرواز کردم / بود هر آهنگ تو بال وپر من
همنفس با شعر من نغمهء خوش تو / همنوا با نغمه ات شعر تر من
از می دستان تو سر مست گشتم / از هنر لبریز شد تا ساغر من
تو نوا پرداز ومن گویندهء تو / من سخن پرداز و تو خنیاگر من
از نوایت جاودانی شد کلامم / گر نماند بعد من خاکستر من
خالدی را نام نامی شد مخلد
نیست مرگ جانگدازش باور من

گریه نکن فردا بهت نون می دم


پس از چند سالی که از روز 13 مرداد 1285 گذشت واز عدالت وقانون خبری نشد، علامه علی اکبر دهخدا طنزی را به نام «رؤسا و ملت» که برای نخستین بار در شمارهء 24 روزنامه صور اسرافیل در محرم 1326 قمری انتشاریافت ،سرود. که هنوز هم تازگی خود را دارد زیرا همه سیاستمداران ووکلای سیاست پیشه، عدالت وقانون وآزادی را به فردای دروغین وعده می دهند:
خاک به سرم بچه به هوش آمده/بخواب ننه یک سر دو گوش آمده
گریه نکن لُولُو می آد می خوره/گُرگه می آد بزبزی رُ و می بره
اِه اِه ننه ، آخر چته؟ گشنمه !/بترکی ، این همه خوردی کمه؟
از گشنگی ننه دارم جون می دم/گریه نکن فردا بهت نون می دم
خ ِ خ ِ ، خ ِ خ ِ ، ـ جونم چت شد؟ هاق هاق.../وای خاله چشماش چرا افتاد به طاق
وای بچه َم رفت زکف ، رود ! رود!/ماند به من آه و اَسف ، رود! رود!
ای وای ننه جونم داره در می ره / گریه نکن دیزی داره سر می ره
......
شهروند امروز 20 مرداد 1387/ص122

این اتل بی هنر پیچ پیچ

در سال 1326 که تنها چند سالی از احداث رادیو می گذشت، اداره رادیو دو ماشین استیشن که راننده یکی آقای شادرام و دیگری آقای ناصری بود داشت. این دو خودرو فرسوده را در جهت جابجایی اعضای ارکستر یا سایر کارمندان رادیو مورد استفاده قرار می دادند.
شادروان نواب صفا در خصوص این ماشینها در روزنامه توفیق سروده بودند:
روز گذشته پی انجام کار / در اتل رادیو گشتم سوار
این اتل بی هنر پیچ پیچ / پیچ نمی خورد سر پیچ هیچ
بود چنان ماشین مش ممدلی / نه فنری داشت نه سر هندلی
گر که ورا شکل فریبنده بود / بی خبر از ترمز و از دنده بود
دراثر لق شدن دنده هاش / موقع خود دنده نمی رفت جاش
جان تو می رفت بهر یک وجب / جند وجب نیز بسوی عقب
تق و تق ولق و لق آن صندلی / بود چنان نغمهء عبدالعلی
راستی این بوغ صدایش قویست؟ / یا که نوازنده آن خادیست
بود در آن نعش کش بی نظیر / بیست نفر ساز زن وضرب گیر
می رود این شادرام بی گناه / از سر شب تا بسحر گاه راه
شادارم از بسکه اتل برده است
هیکل او زارتر از مرده است
....
خاطرات نواب صفا/ص169

پادشاها زاستبداد چه داری مقصود؟


وقتی زمام امور کشورر ا محمد علی شاه بدست می گیرد با تمام قوا به مخالفت با مشروطیت می پردازد واز جمله به لیاخوف روسی فرمان به توپ بستن مجلس وبه شهادت رساندن مشروطه خواهان در باغ شاه را صادر می کند.ملک الشعرا بهار ابتدا در نصیحتی مشفقانه در یک مثنوی خطاب به او در مجله دانشکده می سراید:
پــادشها چشم خرد باز کن
فکر سر انجام در آغاز کن
بازگشادیده بیمار خویش
تا نگری عاقبت کار خویش
مملکت ایران بر باد رفت
بسکه بر اوکینه وبیداد رفت
چون تو ندانی صفت داوری
خصم درآید به میانجیگری
میشود از خصم تبه کار تو
ثروت ما کاهد و مقدار تو
پادشها خوی تو دلبند نیست
جان رعیت زتوخرسند نیست
وای به شاهی که رعیت کش است
حال خوش ملت از او ناخوش است
و بعداز سرودن شعر فوق مخمسی با تضمین از یک غزل شعر سعدی آورد:
پادشاها ز استبداد چه داری مقصود / که از این کار جز ادبار نگردد مشهود
جود کن در ره مشروطه که گردی مسجود
"شرف مرد به جود است و کرامت به سجود /هر که این هر دو ندارد عدمش به که وجود"
جز خطاکاری از این شاه نمی باید خواست / کانچه ما در او ببینیم سراسر به خطاست
مدهش پند که بر بدمنشان پند عباست
"پند سعدی که کلید در گنج سعد است/ نتواند که بجا آورد الا مسعود"
.....
شهروند امروز/-20 مرداد 1387/ص122

دایم از باد صبا می شنوم بوی ترا

در روز 13 آبان 1357 وقتی درب دانشگاه را دانشجویان باز کردند،رئیس دانشگاه ،دکتر عبدالله شیبانی جلوی دانشجوها ایستاد.دانشجوها به طرف مجسمه رفتند،فرمانده نظامی دستور داد که تانکها وارد دانشگاه شودند،پیر مرد جلو آمد و گفت:مگر از روی جسد من رد شوند!اینجا جای تانک نیست!
دکتر شیبانی که به تعبیر استاد باستانی پاریزی یک مشت استخوان بود خود را سریع به دانشکده ادبیات رساند و از آنجا از اتاق معاون دانشکده، آقای دکتر اشراقی، تلفن فرماندار نظامی را گرفت و فریاد زد:
آقا بس کن!خجالت نمی کشید! چرا بچه ها را می کشید!
و در برابر حرفهای آن طرف خط نیز،دکتر شیبانی تکرار نمود:
گفتم بس کنید. بگو تیر نیندازند.تو مسئول جان بچه ها خواهی بود و گوشی را گذاشت.البته تانکها عقب رفتند و تیراندازی هم قطع شد.
استادباستانی پاریزی که شاهد ماجرای آنروز بود،در ادامه خاطره شان می نویسند:
بچه ها به زحمت مجسمه را پائین آوردند و با زحمت به وسیله کامیون و جرثقیل آنرا در خیابان کشاندند، تا بر فراز پل خیابان حافظ ببرند و از آنجا به زیر اندازند.
درب های دانشگاه در این هفتاد سال بارها توسط قوای نظامی و انتظامی گشوده شده است ولی کمتر رئیس دانشگاهی بوده است که با شهامت از دانشجوها دفاع کرده است. وقتی خاطرات یک مشت استخوان آقای پاریزی را می خواندم ،شعر شفیق هندی افتادم که:
گر چه ای دوست ندیدم به چمن روی ترا
دایم از باد صبا می شنوم بوی ترا