۱۳۸۹ دی ۱۸, شنبه

می و از دست مغ در جام زرین

"در زمان فرماندهی امامعلی خان سرتیپ در بلوچستان ،یک بار تعدادی از مامورینش برای سرکوب اشرار و اوباش قلعه مکس،سیزده زن ومرد و طفل را به عوض بدهی دیوانی(اخذ مالیات) اسیر کرده و به حضور فرمانده آوردند و چون معلوم شد که آنها را از جای دیگر آورده اند،همگی شان را به شهرشان برگرداندند."
استاد باستانی پس از ذکر این مطلب از روزنامه وقایع اتفاقیه به شماره 279 سال 1272 هجری می نویسند:
یعنی در آن زمان کالای جاندار در ازاء مالیات قبول می شده،منتهی این دفعه چون مال دزدی بوده،امامعلی خان سرتیپ نپذیرفته است؛
می و از دست مغ در جام زرین
حرام اندر حرام اندر حرام است!

۱۳۸۹ دی ۱۶, پنجشنبه

صد داد ز دست فلک شعبده باز

یکی از شاگردهای مدرسهء دارالفنون پسر شاهزاده آجودان بود.او هر وقت به پسرش در بین دانش آموزان برخورد می کرد،اعتراضی به او می کرد.یک روز که نتوانست چیزی از او پیدا کندو نخواست بی اعتراض هم رهایش کند،به او گفت:"صمد!زهر مار!باز تو جوراب رقیه را پات کردی؟!"
مرحوم عبدالله مستوفی در کتاب "زندگی من" ادامه می دهند:
با همه این سخت گیری ها شاهزاده صمد چیزی از آب در نیامد و در مجالس خصوصی اعیان زاده ها ضرب می گرفت و تصنیف می خواند و مسخرگی و مطربی می کرد. و پس از سی سال زندگی بی نظم و آلوده به افیون و الکل بدرود حیات گفت.
روزی در یکی از مجالس،شاهزاده صمد تنبک بر روی زانو گذاشته و رباعی زیر را می خواند:
صد داد ز دست فلک شعبده باز / شهزاده به ذلت و گدا زاده به ناز
نرگس ز برهنگی سرافکنده به پیش / صد پیرهن حریر پوشیده پیازو در هنگام خواندن مصرع دوم ،که "شهزاده به ذلت" را می خواند اشاره به سمت خود می کرد و در "گدازاده به ناز" به سمت صاحبخانه اشاره می کرد.

۱۳۸۹ دی ۱۴, سه‌شنبه

در زاد روز آن که دولتش آباد!

خالق بزرگترین و برترین "رمان" رئالیست ایرانی –کلیدر- در سال 1319 در روستای دولت آباد سبزوار بدنیا آمد. محمود دولت آبادی در سال 1347 داستان"اوسنهء بابا سبحان" را چاپ کرد و داستان"عقیل،عقیل" را بر اساس زلزله کاخک در 1351 نوشت.و سال بعد"باشبیرو" را به زیر چاپ برد.
استاد دولت آبادی در سال 1357 جلد نخست رمان کلیدر را منتشر کرد و جلد دهم آن نیز در سال 1362 به بازار آمد.
استاد بهرام بیضایی در مجله حافظ،شماره 76،آذر 89 به مناسبت هفتادمین سال تولد محبوب ترین رمان نویس ایرانی سروده است:
لب بسته بود حق
حوالی بیهق
افسانه نمی خواند پچ پچه!
سایه ها پرسه می زدند
در اطراف سبزوار
واژه ها گم بودند
سرگشته پی معنایی
تا تو آمدی؛
هفتاد سال پیش_امروز
در زادروز آن که دولتش آباد!

۱۳۸۹ دی ۱۳, دوشنبه

گل فروش من که خواهد،گل به بازار آورد

در سال 1772 دادگاههای انگلستان قانونی وضع کردند که وقتی برده ای به جزایر بریتانیا وارد شود،آزاد خواهد شد. چندین سال بعد یعنی در سال 1811 به موجب قانون دیگری تجارت برده را کاملا" قدغن و عاملین آنرا تبعید کنند.سرانجام در سال 1890میلادی خرید و فروش برده را در سراسر دنیا منع نمودند.
انگلیسی ها برای نفوذ دریایی خود در زمان سلطنت محمد شاه قاجار درخواست کردند که اجازه بازرسی کشتی ها را جهت تجارت برده بعهده بگیرند. محمد شاه قاجار به حاجی میرزا آقاسی صدر اعظم نوشت که؛دیگر نگذارید از راه دریا غلام و کنیز وارد شود،فقط از راه خشکی بیآورند.
استاد باستانی پاریزی در ادامه می نویسند:
در همان زمان سندی در کرمان یافت شده است که به امضاء هفده شهود مسلمان رسیده است که فروش دخترکی معصوم بنام "گلزاره" بنت مراد را فتوی و شهادت داده اند:
گل فروش من که خواهد،گل به بازار آورد
باید اول تاب غوغای خریدار آورد

۱۳۸۹ دی ۱۲, یکشنبه

ای خاک تیره قدر تو بگذشت از آفتاب


غلام‌حسین مصاحب در سال 1289 در تهراندنیا آمد پدربزرگ او، میرزا غلامعلی، خوشنویس، پدرش طبیب و مادرش شاعر بود.
بعد از انجام تحصیلات مقدماتی دارالمعلمین
شد و در رشتهٔ ریاضیات فارغ‏التحصیل شد. از آن زمان به خدمت وزارت معارف درآمد، او علاوه بر ریاضیات، زبانهای انگلیسی ،فرانسوی و عربی را نیز در حد عالی فرا گرفت. در سال 1309"مجلهٔ ریاضیات مقدماتی و عالی" را تأسیس کرد .از همان سال‌ها به تألیف کتاب‌های درسی برای دبیرستان‌ها پرداخت. در سال1316 ازدواج کرد، و برای ادامهٔ تحصیل به فرانسه رفت. پس از بازگشت به ایران در سال 1320 تدریس در دانشسرای عالی را آغاز کرد. از ابتدای سال 1322روزنامهٔ برق را انتشار داد که به دلیل مخالفت‌های شدید با دولت‌های وقت توقیف شد.
در سال 1324 برای تکمیل تحصیلات انگلستان
رفت و در سال1327 دکتر ای خود را از دانشگاه کمبریج گرفت .
در سال 1328 به سمت ریاست ادارهٔ آموزش متوسطه و سپس به سمت ریاست ادارهٔ کل تعلیمات عالیه منصوب شد، و در سال 1330سمت مدیر کل وزارت فزهنگ
و در سال 1331مقام معاونت فنی آنجا کسب کرد.
دکتر غلامحسین مصاحب در سال 1335 سرپرست دایره المعارف فارسی
شد و تا 1350 عهده دار آن مسئولیت بود که نخستین دایرةالمعارف عمومی در زبان فارسی است که به شیوه‌ نوین تهیه شده است.
دکتر غلامحسین مصاحب در مهر 1345 موسسه ریاضیات
را در دانشسرای عالی (تربیت معلم)با مجوز شورای مرکزی دانشگاه‌ها تأسیس کرد. درسال 1376مؤسسهٔ ریاضیات به وسسه تحقیقات دکتر مصاحب تغییر نام یافت.
دکتر غلامحسین مصاحب در 21مهر 1358
درگذشت.
بر روی سنگ قبر غلام حسین مصاحب در قطعه 82 ،ردیف 100،شمارهء 16 نوشته شده است:
ای خاک تیره قدر تو بگذشت از آفتاب
زین آفتاب مجد که در بر گرفته یی

اگر چه کرد صد جام دگر نوش

فتحعلی شاه در اواخر عمرش همسری بنام طوطی گرفت که خیلی زیبا و مورد علاقه شدیدش بود.او از طوایف زند و اصالتا" بختیاری بود.رابطه اش آنچنان با شاه زیاد بود که او را طوطی شاه می گفتند.اما عمر طوطی خانم جندان طولانی نبود و پس از مدتی که از ازدواجش می گذشت در گذشت. و در جوار بارگاه حضرت عبدالعظیم حسنی (ع) مدفون شدو هنوز هم به آن قسمت باغ طوطی می گویند.
استاد باستانی می نویسند:
پس از فوت او درباریان تلاش کردند که همسری همچون طوطی خانم برای مقام سلطنت پیدا کنند ولی پس از گشتن های زیاد دختری را یافتند که به او طوطی نما گفتند و شباهت چندانی نداشت.زیرا از قدیم گفته اند:
جول فوادک ما شئت بالهوی / فما الحب الا للحبیب الاول
اگر چه کرد صد جام دگر نوش / نشد جام نخستینش فراموش

راشد آن فاضل مطلق آمد

حسینعلی راشد در سال 1284 ش در شهر تربت‏حیدریه روستای‏کاریزک در یک خانواده روحانی به دنیا آمد. پدرش حاج شیخ عباس‏تربتی معروف به حاج آخوند، از عالمان عامل و عاملان خالص ‏بود.
راشد پس از مدتی که در شیراز به خطابه پرداخت به اصفهان آمد ویک سال نیز واعظ اصفهان بود، تا این که پس از منبر روزنوزدهم رمضان توسط‏شهربان بازداشت شد.راشد به زندان انفرادی رفت و 75 روز تک و تنها در گوشه زندان‏بی‏خبر از دنیای خارج زندگی کرد. او در زندان به عبادت مشغول بود و طرفدارانش در اصفهان وشیراز و تهران با نوشتن نامه به دربار و رضاشاه موجب شدند تاشاه، مختاری را احضار کرد و گفت: به راشد بنویس دست از آنتریک‏ بردارد. او سرانجام در سال 1316 از تبعید خارج شد و راهی تهران شد.
او مدتی در شهر تهران در شرکت مطبوعات به سمت مصحح با حقوق‏مختصری استخدام شد.که در این مدت، کتاب دو فیلسوف شرق و غرب را منتشر ساخت. کم‏کم روزنامه اطلاعات هم از او دعوت‏کرد تا با هیات تحریریه این روزنامه همکاری کند. او به‏اصرار بازاری‏های تهران هفته‏ای‏دو روز در منزل دو نفر از تجار تهران به‏طور محرمانه به‏منبر می‏رفت و ‏به تدریج تعداد منبرها افزایش یافت. راشد روزها به‏تدریس فلسفه و فقه می‏پرداخت، ساعاتی هم در هیات تحریریه‏روزنامه اطلاعات شرکت می‏کرد. پس از شهریور 1320 کمیسیون تبلیغات از او دعوت کرد که در رادیو تهران‏سخنرانی کندواز همان تاریخ سخنرانی‏های راشد در سطح ایران پخش شد.
جایگاه مردمی راشد سبب شد که در جریان نهضت ملی نفت وانتخابات هفدهمین دوره قانونگذاری، به عنوان نماینده مردم‏تهران به مجلس شورای ملی راه یابد.ولی بیشتر از چند جلسه درجلسات علنی شرکت نکرد.راشد تصمیم گرفت از نمایندگی استعفا دهد، ولی با دخالت مصدق‏از استعفا منصرف شد، ولی از حضور در مجلس نیز خودداری کرد. راشد از آن پس به تدریس در دانشکده معارف اسلامی دانشگاه تهران‏و مدرسه سپهسالار (شهید مطهری) روی آورد و به سخنرانی‏های خوددر رادیو ایران که از سال 1320 آغاز شده بود تا اردیبهشت 1338ادامه داد. این سخنرانی‏ها طولانی‏ترین برنامه مذهبی رادیو ایران‏از ابتدای تاسیس تا به حال بوده است و بخش‏هایی از آن در16جلد به چاپ رسیده است. گویند زمانی محمد ظاهر شاه در مجلسی سخنرانی می کرد.وقتی عقربه های ساعت به هشت رسید. گفت :حالا برویم و سخنان راشد را گوش کنیم!
سرانجام حسینعلی راشد پس از عمری فراز و نشیب در هفتم آبان 1359 در قطعه 83،ردیف141 ،شمارهء نهم بهشت زهرا به خواب ابدی رفت.بر روی سنگ قبر او این دوبیت دیده می شود:
به جنان پیر موفق آمد / راشد آن فاضل مطلق آمد
بهر تاریخ وفاتش به قلم / راشد مرشد بر حق آمد